Niespodziewane odkrycie podczas robót ziemnych związanych z budową drogi, natrafiono na stary dzwon cerkiewny. Znaleziska dokonano w miejscowości Hostynne, gm. Werbkowice, powiat hrubieszowski.
Podczas robót ziemnych związanych z budową drogi gminnej nr 111324L w Hostynnem, w wykopie pod kabel oświetlenia ulicznego w poboczu tej drogi, odkryto stary dzwon cerkiewny lub kościelny. Odkrycia dokonano w piątek 22.05.2026r. Znalezisko zostało zabezpieczone przez pracowników w Urzędzie Gminy w Werbkowicach, a 25.05.2026r. o znalezisku powiadomiono WUOZ Lublin Delegaturę Zamość, której pracownik następnego dnia dokonał oględzin odkrytego dzwonu i miejsca jego odkrycia. Miejsce odnalezienia dzwonu jest oddalone od dawnej cerkwi, a obecnie kościoła, o około 230 m, a więc stosunkowo blisko i mimo wcześniejszych jego poszukiwań nikt się na niego nie natknął, aż do dzisiaj.
„Dzwon odlany został z mosiądzu i zachował się w całości, w dobrym stanie, bez pęknięć, a jego serce zostało wykonane z żelaza. Całkowita wysokość dzwonu wynosi 41cm, a średnica „gardła” dzwonu to 43cm, natomiast obwód mierzony po dolnej krawędzi dzwonu sięga 135cm. Górna część dzwonu, tzw. głowa lub hełm posiada obwód 67cm i jest zdobiona dookolnym, szerokim pasem z motywem roślinnym i jest zwieńczona koroną (zwaną też uszami lub kabłąkami) o szerokości 20cm i wysokości 15cm, służącą do zainstalowania dzwonu na elementach konstrukcyjnych dzwonnicy. Górny płaszcz dzwonu jest gładki, bez jakiegokolwiek zdobienia. Kolejne pasmo zdobień występuje w dolnej partii dzwonu, na tzw. wieńcu, w postaci dwóch dookolnych wypukłych pierścieni i wąskiego pasma słabo czytelnego ornamentu przypominającego detale roślinne. Niestety detale te są pokryte nalotem rdzy, co utrudnia obecnie ich odczytanie, a całkiem prawdopodobne jest, że ornament ten może zawierać datę odlania dzwonu. Wnętrze dzwonu jest także pozbawione inskrypcji i znaków ludwisarza, chyba że są one niewielkie i ukryte gdzieś pod plamami zabrudzeń. Dzwon jest nadal sprawny i wydaje jednolity dźwięk, co prawda nieco stłumiony, ze względu na ułożenie go na ziemi.” – można przeczytać na stronie Lubelskiego WKZ
A teraz nieco historii o Hostynnem. Najstarsza wzmianka w źródłach historycznych o tej miejscowości pochodzi z 1394 r., kiedy wieś ta weszła w skład parafii łacińskiej utworzonej w Grabowcu. Natomiast w 1472 r. rejestr poborowy wykazuje już istnienie cerkwi (zapewne drewnianej), która prawdopodobnie została zniszczona na pocz. XVI w. podczas najazdów tatarskich. Kolejną, drewnianą cerkiew unicką pw. św. Jerzego wybudowano tu w 1732 r. z fundacji Jerzego Michała Sapiehy, która w 1875 r. została zmieniona na prawosławną. W latach 1889-1890 w miejscu drewnianej cerkwi wybudowano murowaną świątynię, również prawosławną i najprawdopodobniej wówczas ufundowane zostały dla niej dzwony. Hostynne do 1945r. była wsią ukraińską. Cerkiew została poważnie uszkodzona podczas II wojny światowej. Po deportacji ludności ukraińskiej w 1946 r. świątynia ta została przejęta przez kościół rzymskokatolicki i wyremontowana, a w 1949 r. była rekoncyliowana na kościół, który w 1964 r. przebudowano, usuwając elementy typowe dla architektury cerkiewnej.
Najprawdopodobniej dzwony z cerkwi zostały zdjęte i ukryte podczas I wojny światowej w 1915r., po wkroczeniu na te tereny armii austriackiej, która konfiskowała wyroby z brązu i mosiądzu na cele militarne. Następnym okresem możliwości ukrycia dzwonów były lata 1923-1938, kiedy prowadzona była akcja likwidacji cerkwi. Kolejny czas możliwego ukrywania dzwonu to czas II wojny światowej. Potwierdzają to lokalne przekazy krążące wśród mieszkańców Hostynnego i okolic, ale są one dość ogólne i bez szczegółów, gdyż pierwotna ludność ukraińska, która mogła ukryć dzwony i posiadać wiedzę o miejscu ich ukrycia, została stąd wysiedlona po II wojnie światowej.
Lokalna społeczność chce aby odkryty dzwon pozostał jak najbliżej miejsca odkrycia i był ogólnie dostępny. Urząd Gminy Werbkowice planuje dokonać konserwacji dzwonu i eksponować go na specjalnej zadaszonej konstrukcji, która zostanie ustawiona na terenie Gminnego Centrum Zarządzania Kryzysowego w Werbkowicach, którego budowa będzie ruszała lada chwila.
Źródło i zdjęcia: Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, Delegatura Zamość.
Wykrywacze dla początkujących jak i dla profesjonalisty!
