Ponad 500 srebrnych monet odkrytych podczas badań archeologicznych

W sumie ponad pół tysiąca srebrnych monet o łącznym nominale 2420 marek, zostało odkrytych 2 września podczas badań archeologicznych przy ul. Królewieckiej 12 we Włocławku.

Skarb zawiera głównie monety o nominale 5 i 2 marki pochodzące z lat 30. XX wieku, m.in. z wizerunkiem prezydenta Republiki Weimarskiej i III Rzeszy Paula von Hindenburga oraz fasadą kościoła garnizonowego w Poczdamie. W depozycie znalazła się także okolicznościowa moneta 2-markowa z 1933 roku, wybita z okazji 450. rocznicy urodzin Marcina Lutra. Najmłodsze monety pochodzą z końca lat 30., dlatego to właśnie na ten okres można datować ukrycie depozytu. Całość można obecnie oglądać w Muzeum Historii Włocławka.

Co dokładnie zawierał skarb, jakie warianty monet się w nim znalazły oraz co można było kupić za 2420 marek?

„W skład zbioru wchodzi 271 monet o nominale 5 marek z wizerunkiem prezydenta Paula von Hindenburga na rewersie oraz 181 monet tego samego nominału z przedstawieniem fasady kościoła garnizonowego w Poczdamie. W znalezisku reprezentowane są też numizmaty dwumarkowe o wyobrażeniach rewersu tożsamych jak na monetach pięciomarkowych (76 szt. 2 marek z wizerunkiem Paula von Hindenburga i 3 szt. z przedstawieniem fasady kościoła w Poczdamie). Ponadto w zbiorze znajduje się jedna moneta okolicznościowa o nominale 2 marek z 1933 roku, która została wybita z okazji 450. rocznicy urodzin Marcina Lutra. Łącznie jest to kwota 2420 marek niemieckich (RM).” – czytamy na stronie Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej

5 marek z wizerunkiem Paula von Hindenburga wybijano po jego śmierci w latach 1935–1939 w dwóch wariantach: w latach 1935–1936 na rewersie znajduje się orzeł pozbawiony insygniów, natomiast w wersji późniejszej, z lat 1936–1939 orzeł trzyma w szponach wieniec z liści dębu, wewnątrz którego znajduje się swastyka.

„Monety pięciomarkowe z przedstawieniem na rewersie fasady kościoła garnizonowego w Poczdamie wybijano w latach 1934–1935 w dwóch wariantach: pierwszy (1934) charakteryzuje to, że na rewersie w poprzek wieży kościoła umieszczono datę „21 marca 1933”; drugi wariant (1934–1935) różni od pierwszego jedynie to, że tej daty nie posiada. Na rancie monet znajduje się napis: „Gemeinnutz geht vor Eigennutz”, który można przetłumaczyć jako „Dobro wspólne ponad własne”. To jedno z haseł narodowego socjalizmu. Kościół garnizonowy w Poczdamie był miejscem, w którym 21 marca 1933 roku odbył się tak zwany „Poczdamski Dzień”, czyli uroczystości związane z otwarciem nowego Reichstagu. Podczas tej ceremonii, kanclerz Adolf Hitler i prezydent Rzeszy Paul von Hindenburg uścisnęli sobie dłonie. Gest ten uważano za symboliczne porozumienie pomiędzy niemieckimi konserwatystami i zwolennikami narodowego socjalizmu.” – informuje Muzeum

Nazistowska propaganda wykorzystała wizerunek Paula von Hindenburga (1847–1934), niemieckiego prezydenta i męża stanu, jako symbol tradycji i autorytetu, który miał legitymizować nazistowski totalitaryzm. Monety te, zestawiając wizerunki Hindenburga z nazistowskimi symbolami, podkreślały ciągłość władzy i łączyły przeszłość Niemiec z teraźniejszością władzy III Rzeszy.

„Monety wybijano stemplem zwykłym w milionowych nakładach w siedmiu mennicach: Berlin (A), Wiedeń (B), Monachium (D), Muldenhutten (E), Stuttgart (F), Karlsruhe (G) i Hamburg (J). Walory pięciomarkowe ważą 13,88 grama, mają średnicę 29 mm. Wybito je ze srebra o próbie 0,900 i każda zawiera 12,49 grama czystego srebra. Waga monet dwumarkowych wynosi 8 gramów, średnica 25 mm. Wybijano je ze srebra o próbie 0,625 i zawierają 5 gramów czystego kruszcu.” – czytamy na stronie Muzeum

Siła nabywcza odkrytego skarbu na ówczesne czasy była znaczna. W latach 1933–1945 niemiecki robotnik zarabiał w granicach 120–200 marek miesięcznie. Urzędnik średniego szczebla mógł liczyć na wynagrodzenie od 200 do 350 RM, major w wojsku otrzymywał ponad 600 RM, natomiast pułkownik już około 1000 RM. W latach 30. XX w. w Niemczech chleb kosztował ok. 35–40 fenigów za kilogram, a taka sama ilość mięsa wieprzowego to koszt 1,50–2,50 RM. Volkswagena Garbusa (tani samochód dla ludu) planowano sprzedawać za 990 RM.

Zdjęcia i źródło: Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej

Skarb prezentowany będzie w Muzeum Historii Włocławka do 11 października 2026 r. Wstęp: 5 zł/os.

Wykrywacze dla początkujących jak i dla profesjonalisty!