Ten konkretny przypadek, sugeruje, że umbo posłużyło jako urna dla bardzo szanowanego i zamożnego wojownika. Nie dowiemy się niestety co jeszcze mógł zawierać pochówek, ponieważ umbo odkryto na skupie złomu.
Pan Włodzimierz z Hrubieszowa zgłosił się do Muzeum im. ks. Stanisława Staszica po tym jak przeszukując lokalne złomowisko w celu znalezienia części do starych motocykli czy samochodów, natrafił na przedmiot, którego zupełnie się tam nie spodziewał.
Bezpośrednio po znalezieniu przesłał zdjęcie, na którym było wyraźnie widać umbo z kolcem, czyli centralnego okucia tarczy pochodzącego z II w.n.e. Wewnątrz zachowała się zaschnięta bryła ziemi z pozostałościami ścierniska, co jednoznacznie wskazuje w jakich okolicznościach doszło do jej odkrycia. Pan Włodzimierz celowo tego nie usuwał, dzięki czemu pracownicy Muzeum przekonali się, że wewnątrz znajdowały się przepalone ludzkie kości. Wszystko jednoznacznie wskazywało na skojarzenie z ciałopalnym pochówkiem wojownika lub wojowniczki społeczności wandalskiej kultury przeworskiej.
Gdyby nie wiedza i wnikliwość znalazcy, prawdopodobnie na zawsze byśmy stracili ten wyjątkowy zabytek. O jego wyjątkowości świadczy dosyć rzadki sposób pochówku. To fascynujący i bardzo konkretny szczegół obrzędowości germańskiej. W kulturze wandalskiej, umieszczenie przepalonych szczątków ludzkich pod umbem- metalowym okuciem środka tarczy lub bezpośrednio w nim to jeden z najbardziej wyjątkowych wojowniczych rytuałów pogrzebowych.
Możemy niestety jedynie przypuszczać, że i w tym przypadku w grobie mogły się znajdować inne przedmioty osobiste wojownika. W przypadku grobów męskich mogły to być szczątki broni- miecze, bardzo często celowo pogięte lub zniszczone rytualnie na stosie, groty oszczepów i włóczni, ostrogi jeździeckie i narzędzia kowalskie. W przypadku grobu kobiecego zapinki, fibule, bransolety, paciorki, medaliki.
A jakie znaczenie dla Wandalów miało samo umbo?
Sposób zastąpienia tradycyjnego naczynia glinianego, tzw. popielnicy, umbem tarczy było niezwykle spektakularne. Zdarzało się to rzadko i miało potężny wymiar symboliczny- podkreślało to status i tożsamość jako obrońcy lub najeźdźcy.
Znacznie częściej można było się spotkać ze sposobem, kiedy umbo lub cała tarcza były kładzione na szczycie stosu kości. Elementy tarczy symbolizowały zamknięcie lub dach chroniący doczesne szczątki, towarzyszyła mu zwykle broń (miecze, groty), które celowo gięto lub łamano przed włożeniem do jamy grobowej.
Dla Wandalów tarcza była nie tylko atrybutem walki, ale również kluczowym atrybutem wolnego człowieka i wojownika. Pochowanie wojownika pod tarczą lub zamknięcie jego prochów w umbie, oznaczało symboliczne odejście zmarłego „z tarczą” i zabezpieczało jego status militarny w zaświatach.
Całe szczęście, zabytek jest już w dobrych rękach. Został odpowiednio zabezpieczony i czekają go specjalistyczne badania konserwatorskie. W przyszłości prawdopodobnie trafi na wystawę do Muzeum Gotów w Masłomęczu.
Serdecznie gratulujemy postawy znalazcy.
Wykrywacze dla początkujących jak i dla profesjonalisty!
