Filiżanka Kara Mustafy… czyli porzucone w ucieczce przed Janem III Sobieskim

2
Filiżanka wielkiego wezyra Imperium Osmańskiego Kara Mustafy, wraz ze spodkiem, Chiny i Turcja, XVII w fot. Muzeum Książąt Czartoryskich

Izabela Czartoryska, która z ogromnym entuzjazmem i pietyzmem kolekcjonowała pamiątki po wszystkich władcach polskich i europejskich, szczególną czcią i szacunkiem otaczała osobę króla Jana III Sobieskiego, którego uważała za ideał władcy, łączącego w sobie cechy światłego człowieka i wybitnego wodza. Z tej przyczyny w kolekcji Muzeum Książąt Czartoryskich znajdują się liczne pamiątki związane z tym królem, a najliczniejszą grupę wśród nich stanowią trofea zdobyte na wojskach tureckich w trakcie jednej z największych nowożytnych potyczek w historii militarnej Europy – Bitwy pod Wiedniem, która miała miejsce w roku 1683.

Za jedno z takich trofeów uznaje się niewielką filiżankę ze spodkiem, która, według tradycji, należeć miała do wielkiego wezyra Imperium Osmańskiego, tureckiego wodza i wielkiego przegranego bitwy wiedeńskiej – Kara Mustafy. Klęska pod Wiedniem załamała karierę wojskową wielkiego wezyra, a w końcu kosztowała i życie. Wielkiemu wezyrowi może udało się uciec spod Wiednia do Belgradu, jednak tam z rozkazu sułtana Mehmeda IV Kara Mustafa został zgładzony jeszcze w tym samym roku. Dnia 25 grudnia 1683 skazano go na śmierć przez uduszenie zielonym jedwabnym sznurem.

Śmierć Kara Mustafy w Belgradzie

Filiżanka pochodzi ze zbiorów Świątyni Sybilli w Puławach, a w jej inwentarzu znajduje się opis ją charakteryzujący: „Filiżanka niebieska złotem nabijana, rubinami i szmaragdami sadzona, spod Wiednia, Kara Mustafy”.

Spodek filiżanki Kara Mustafy fot. Muzeum Książąt Czartoryskich

Czarka wykonana została z delikatnej porcelany, najpewniej w Chinach jako jeden z elementów serwisu herbacianego. Delikatna dekoracja malarska na powierzchni czarki i talerzyka wykonana kobaltową farbą również jest dziełem artysty chińskiego. Na wewnętrznym brzegu czarki przedstawiono subtelny ornament geometryczny, natomiast w jej wnętrzu umieszczono wizerunek kota siedzącego na niewielkim stoliku. Spodeczek o falistym brzegu jest o wiele bogatszy w ornamentykę – na jego dnie ukazano kaczuszki siedzące w szuwarach nad stawem, a na kołnierzu talerzyka przedstawiono bujną wić roślinną, w którą wpleciono kwiaty lotosu.

Wnętrze filiżanki Kara Mustafy fot. Muzeum Książąt Czartoryskich

Chociaż filiżanka i jej dekoracja malarska są dziełem warsztatu chińskiego, to inkrustacja złotem i kameryzacja szlachetnymi kamieniami zostały dodane wtórnie, najpewniej w Turcji w wieku XVII. Na czarce znajdują się obecnie (niestety kilka z nich nie przetrwało do czasów współczesnych) 24 szmaragdy w koszyczkach (kasztach) imitujących rozetki, a na spodeczku – 13 szafirów i rubinów (?). Kaszty połączono ze sobą wicią wykonaną ze złotego drucika.

Filiżanka Kara Mustafy fot. Anna Podsiadło

Jako ciekawostkę dodam że pierwszą kawiarnię w Wiedniu otworzył w 1684 roku Polak, niejaki Jerzy Kulczycki… Legenda mówi że szlachcic Kulczycki znal język turecki, przedarł się przez oblegające Wiedeń wojska i tabory tureckie, i zawiadomił władze miasta o zbliżającej się odsieczy. Prosząc na miejscu żeby jeszcze się nie poddawali i nie otwierali bram miasta bo ratunek tuż, tuż. Za to otrzymał w nagrodę wozy z kawą, z taborów tureckich, właśnie stąd swój początek miała wziąć pierwsza kawiarnia w Wiedniu, później w Krakowie.

Opracowanie filiżanki: Elżbieta Musialik

Pochodzące z legalnego źródła SREBRNE MONETY jak i preparat do ich czyszczenia znajdziecie w naszym sklepie!

Pewne wykrywacze z najwyższej półki dla początkujących i zaawansowanych… do tego sprzęt do kopaniakoszulkiKUBKImonety i wiele innych – zapraszamy!

Najlepsze i najtańsze wykrywacze metalu na początek jak i dla profesjonalisty! Szukacie wykrywacza dla siebie? – koniecznie zapoznajcie się z ofertą naszego sklepu! ..i napiszcie do nas po rabat!

2 KOMENTARZE

  1. Rzeczywiście. W historiografii tureckiej wielka bitwa pod Wiedniem figuruje jako potyczka. Niepowodzenie słabo przygotowanej wyprawy na peryferiach Imperium Osmańskiego. Tak uwielbiane dziś Węgry , o czym się nie mówi, brały udział w bitwie po stronie tureckiej.
    Turcja w samym tym czasie toczyła wojnę z Persją militarnie potężniejszą niż wszystkie kraje Europy razem wzięte.

Pozostaw odpowiedź gnago Anuluj odpowiedź

Dodaj proszę swój komentarz!
Tutaj wpisz swoje imię

Comment moderation is enabled. Your comment may take some time to appear.